.

بذر آفتابگردان خوراکی

0/0

نام علمی آفتابگردان خوراکی:Helianthus annuus

درصد خلوص بذر آفتابگردان خوراکی: 

درصد قوه نامیه بذر آفتابگردان خوراکی:

وزن هزار دانه بذر آفتابگردان خوراکی:

خاک مورد نیاز برای کاشت آفتابگردان:

خاك آفتابگردان در خاكهايي كه بافت آنها از شني تا رسي تغييركند ، به خوبي رشد مي كند تحمل به شوري آن كه ۶ ميلي ماوس در سانتي متر است، به عنوان يك گياه داراي تحمل كم نسبت به شوري طبقه بندي ميشود ولي با اين حال تحمل آن از لوبيا يا سويا بيشتر است. ذرت ، گندم ، يولاف و سورگوم از اين نظر متوسط هستند. در شوري ۱۲ ميلي ماوس در سانتيمتر، درصد روغن ۲۱ % كمتر ازمقدار روغن آفتابگردان هايي بودكه در شوري ۵/۲ ميلي ماوس در سانتي متر كشت شده بودند. تركيب اسيد هاي چرب روغن با تغيير شوري خاك تغيير نكرد . جوانه زدن با غلظت نمك (Nacl) بيشتر از ۰/۷ % تحت تاثير واقع نشد ولي مقدار نمك يك درصد Nacl جوانه زدن را كاهش داد. جوانه زدن آفتابگردان در غلظت نمك ۲ %بين صفر تا ۲۳ % تغيير ميكرد . آفتابگردان به PH خاك چندان حساس نيست. اين گياه در خاك هايي با PH ۷/۵ تا بيش از ۸ در سطح وسيع ميرويد. PH بهينه به ويژگي هاي خاك بستگي دارد. پی اچ ۶ تا ۷/۲ يك PH تقريبا بهينه براي بسياري از خاك هاست .PH كم ممكن است فعاليت باكتري هاي غير همزيست تثبيت كننده ازت و فسفر قابل جذب را كاهش دهد و جذب آلومينيم و منيزيم را تا حد ايجاد مسموميت افزايش دهد . PH بالا ممكن است سديم قابل جذب را تا سطحي مسموم كننده افزايش و فسفر، آهن و منيزيم قابل جذب را كاهش دهد.

خاك ورزي آفتابگردان

معمولا خاك ورزي يا تهيه زمين شامل يك سري اعمال مكانيكي است كه به منظور تهيه هرچه بهتر بستر خاك براي كشت محصول برروي خاك اعمال ميشود.  آماده سازي خاك براي كشت بهاره – تابستانه گياهان زراعي ازقبيل آفتابگردان به ايجاد بهترين نسبت بين نوع ذرات خاك و خصوصيات تيپيك خاك به منظور افزايش ظرفيت نگهداري آب در خاك كمك ميكند. روشهاي سنتي كشت شامل يك شخم مقدماتي براي خرد كردن بقاياي زراعت قبلي و انجام عمليات بعدي براي تهيه بستر بذري است كه حرارت ، تهويه رطوبت لازم براي جوانه زدن ورشد جوانه را به گونه اي رضايتبخش تامين نمايد . ادواتي كه براي شخم اوليه به كار ميرود شامل گاو آهن برگردان دار ، گاو آهن ديسكي ، گاو آهن قلمي ميباشد. اين ادوات خاك را نرم كرده و بقاياي گياهي رابا آن مخلوط ميكند . نرم كردن خاك تهويه آن را كه سبب افزايش رطوبت و فعاليت هاي بيولوژيكي درون خاك ميگردد ، افزايش ميدهد . گاو آهن برگردان دار و ديسكي خاك را نيز برمي گردانند . زيرو رو شدن خاك سبب برهنه شدن سطح آن ميشود . طبعا زماني كه فرسايش خاك مشكل جدي بوده ويا حداكثر نگهداري برف مورد نظر باشد ، از ساير ادوات بايد استفاده نمود . زيرو رو كردن خاك سبب گرم تر شدن خاك و افزايش ازت و پتاسيم موجود در دسترس گياه ميشود. در مناطق مرطوب شخم پاييزه خاك هاي لومي و رسي بيش از شخم بهاره موجب نرم شدن زمين و جذب رطوبت جهت جوانه زدن بذر در بهار ميشود . ليكن شخم پاييزه بقاياي زراعت سويا و ساير زراعت هايي كه خاك را پودر ميكنند ، ممكن است سبب ايجاد خاك سطحي بسيار نرمي شودكه در مقابل فرسايش باد و آب آسيب پذير است . گاوآهن برگردان دارمعمولا به عنوان اولين وسيله شخم در كشت آفتابگردان به كار ميرود ولي استفاده از گاو آهن قلمي در ساير كشورهاي جهان در حال افزايش است .گاوآهن قلمي بيشتر بقاياي گياهي را در نزديكي سطح خاك باقي ميگذارد . كنترل فرسايش ، كار آرا بودن در خاك هاي خشك و سرعت بيشتر مهمترين مزاياي آن نسبت به گاوآهن هاي برگردان دار است . گاوآهن ديسكي تقريبا همان نيرويي رالازم دارد كه گاو آهن برگردان ولي در خاك هاي بسيار سخت و خشك يا خاك هايي كه براي گاو آهن برگردان دار بسيار سفت هستند ، به خوبي كار ميكند . ادواتي كه براي مرحله دوم عمليات تهيه زمين به كار ميروند عبارتند از ديسك معمولي ، كولتيواتور ، هرس و وسائل مختلف صاف كردن زمين ، همه اين ادوات جز كولتيواتور ها بستر بذر را فشرده ميكنند . اين ادوات كلوخ ها را خرد ميكنند و سبب ايجاد فضاهاي كم تر در خاك ميشوند . اين ادوات خاك را در شرايط خوبي براي جوانه زدن بذر و در عين حال شديدا در معرض فرسايش قرار مي دهند.

تراكم بوته آفتابگردان:

بررسي ها نشان دادهاند كه ارقام زراعي آفتابگردان با ارتفاع بلند و پا كوتاه، عكس العمل متفاوتي نسبت به تراكم بوته نشان ميدهند و حداكثر عملكرد دانه در ارقامي كه ارتفاع كوتاه تري دارند از تراكم هاي بالاتر و فاصله رديفهاي باريك تر بدست مي آيد. از طرف ديگر آفتابگردان در كشت دوم نسبت به تاريخ كاشت هاي زودتر از ارتفاع كمتري برخوردار هستند بنا براين در كشت دوم مناطق مركزي كشور تراكم ۸۰ تا ۹۰ هزار بوته در هكتار براي زراعت آفتابگردان توصيه ميشود.

تاريخ كاشت آفتابگردان:

زراعت آفتابگردان در استانهاي گلستان و مازندران در شرايط ديم در دو منطقه دشت و مناطق كوهستاني مانند گلي داغ انجام مي گيرد كه تاريخهاي كاشت آنها با توجه به شرايط آب و هوايي متفاوت است. مناسب ترين تاريخ كاشت در اراضي دشت نيمه اول اسفند ماه و در مناطق كوهستاني نيمه دوم فروردين مي باشد. تراكم بوته تراكم بوته در شرايط ديم معمولا كمتر از شرايط تحت آبياري است. مناسب ترين تراكم بوته در اراضي دشت و كوهستاني گلستان و مازندران ۶۰ تا ۷۰ هزار بوته در هكتار ميباشد

تاريخ كاشت آفتابگردان:

آفتابگردان را در اين مناطق از دهه سوم فروردين تا ۱۵ خرداد ميتوان كشت نمود ولي مناسبترين تاريخ كاشت نيمه دوم ارديبشت ميباشد. البته در برخي ازمناطق مانند خوي كه درجه حرارت كمي بالاتر است اخيرا كشت دوم بعد از برداشت غلات نيز مورد توجه قرار گرفته است.

كاشت بذر و ادوات آن بذركارهاي دقيق اگر درست تنظيم شوند باعث يكنواختي مزرعه ميشوند. اين نكته مهم را به ياد داشته باشيد كه شيوه استقرار بوته ها در مزرعه اغلب نقش تعيين كننده اي در عملكرد مورد انتظار  آن در يك فصل زراعي دارد. مزرعهاي كه استقرار بوتههاي آن مناسب نباشد، يا اينكه بين بوتهها فاصله زيادي افتاده باشد، باعث ايجاد مشكلات بعدي در يكنواختي رسيدگي و كنترل علفهاي هرز ميشود. عمق كاشت عمق كاشت ۳ سانتيمتر در خاك هاي مرطوب ويا زماني كه بارندگي قريب الوقوع باشد ، بهترين عمق كاشت است . اگر ضروري باشد جهت دست يابي به رطوبت ، بذر را ميتوان حداكثر در عمق ۱۰ سانتيمتري كشت نمود . آفتابگردان حتي در رطوبت نزديك به نقطه پژمردگي جوانه ميزند . ولي نفوذ آب از پوست به كندي انجام ميشود . ليكن اگر عمق كاشت از 7 سانتيمتر بيشتر شود ، جوانه زدن بذور ريز كمتر از بذور درشت خواهد بود .

آبياري آفتابگردان:

تحت شرايط آبياري كشاورزان ميتوانند به محصولي بالغ بر ۳/۵ تا ۴ تن در هكتار دست يابند. ١٧ بر خلاف باور عموم، آفتابگردان نياز آبي بالائي ندارد و در حقيقت نياز آبي آنها مشابه و يا كمتر از ديگر گياهان زراعي تابستانه است. حضور آب فراوان در هنگام كاشت و به دنبال آن يك آبياري سطحي در زمان غنچه دهي يا هنگام پر شدن دانه ميتواند يك عملكرد متوسط توليد كند. استفاده از آبياريهاي بيشتر در طي رشد رويشي گياه ميتواند عملكرد بالائي را به دنبال داشته باشد. آبياري از رسيدن پيش از موعد و پيري زودرس جلوگيري مي كند وامكان رسيدن نرمال را مي دهد. بنابراين دانه حاصل از مزارع آبياري شده غالبا داراي درصد روغن بيشتري است . مناطقي كه آبياري مهم ترين منبع تامين آب است ، آبياري سطحي با استفاده از جوي و پشته و راندن آب در فاروها انجام ميگردد. آبياري نشتي تاثير ناچيزي بر ظهور بيماري دارد و محصول را افزايش مي دهد ولي بر اثر آبياري باراني عملكرد وكيفيت را همراه باافزايش بيماري تحت تاثير قرار مي دهد. نياز بيشتر آفتابگردان به آب از موقع گل كردن به بعد خواهد بود و چنانچه در موقع گل كردن ، گل آب آن به موقع انجام نگيرد دانه ها پوك خواهند شد . آفتابگردان را در مناطق گرمسير هر ۸ روز به ۸ روز ودر مناطق معتدله سرد هر ۱۰ روز به ۱۰ روز و در مناطق سردسير بيش از ده به ده نوبتهاي آبياري را در نظر ميگيرند. آفتابگردان از كاشت تا برداشت به حدود 5 هزار مترمكعب آب نياز دارد . زراعت آفتابگردان آبي از تنش رطوبت بين آبياري ها دچار زحمت مي شود . طبعا جبران آسيب تنش رطوبت هم در آفتابگردان آبي و هم در آفتابگردان ديم حائز اهميت است.

برداشت آفتابگردان

از زمان كاشت تا زمان برداشت بسته به ارقام زودرس يا ديررس به سه ماه تا پنج ماه زمان احتياج دارد .بوته آفتابگردان زماني كه رنگ پشت طبق از سبز به زرد تغيير كند از نظر فيزيولوژيكي رسيده است و آماده برداشت كردن است ،اين تغيير معمولا قبل از اين كه طبق ها به حد كافي و مناسب برداشت خشك شده باشند ، صورت ميگيرد. براي كاهش ريزش زمان برداشت وخسارت پرندگان ، بسياري از كشتكاران ترجيح مي دهند آفتابگردان را در درصد رطوبتي بين 20 تا 25 % برداشت كنند . دانه آفتابگردان برداشت شده با كمباين ٢٠ را ميتوان بعدا در خشك كن ها خشك كرده و رطوبت آن به 5/9 % رساند كه رطوبت مطمئني براي انبار كردن است . برداشت محصول آفتابگردان را با دست يا با كمباين انجام مي گيرد . در برداشت با ماشين كمباين از هد مخصوص آفتابگردان استفاده مي شود البته اين كار رامي توان با هد مخصوص غلات هم انجام داد ولي اين امر سبب خسارتي تا حد ۴۶ % مي شود . همچنين با انجام تنظيمات ضمائم آن شامل سرعت حركت رو به جلو كمباين و سرعت سيلندر ها يا كوبنده ها و تنظيم ضد كوبنده و باد ميتوان عمليات برداشت را با راندمان بالا انجام داد. خشك كردن برداشت آفتابگردان در زماني كه رطوبت دانهها ۱۵-۱۲ %است نسبت به زماني كه بوتهها كاملا خشك شده باشند با سرعت بالاتر و تلفات كمتري انجام ميشود و بذرهاي تميزتري نيز به دست ميآيد. بنابراين، زودتر برداشت كردن آفتابگردان مزيتهاي قابلتوجهي دارد. آفتابگردان به علت فضاهاي هوايي بزرگ و تراكم پائين دانه ها كه به هوا اجازه ميدهد به آساني عبور كند به سادگي خشك ميشود. در خشك كردن نمونههايي كه مقدار زيادي خاكه دارند بايد توجه خاصي مبذول شود، چرا كه اينها وقتي به طور مستقيم در معرض حرارت قرار بگيرند به آساني آتش ميگيرند. هميشه تجهيزات آتشنشاني را در دسترس داشته باشيد و در صورت وقوع آتشسوزي به سرعت وارد عمل شويد. از آنجائي كه معمولا حرارتهاي بالا ضروري نيستند، توصيه ميشود به منظور كم كردن خطر آتشسوزي از دماهاي ۴۵ تا ۵۰ درجه سانتيگراد استفاده كنيد. اگر رطوبت در حدود ۹ % است، هوادهي خالي كافي خواهد بود. انبارداري براي ذخيرهسازي سالم و مطمئن، رطوبت بذرها بايد كمتر از ۹%باشد (با ۴۰%درصد روغن) و در يك محل خنك نگهداري شوند و آشغالهاي گياهي همراه بذر هم كم باشد (كمتر از ۴ % نمونه هايي كه درصد روغن آنها بالاست بايد درصد رطوبتشان كمتر باشد. مثلا براي ۵۰ %روغن، رطوبت بذر نبايد بيش از  ۷/۵ درصد باشد. همچنين درصد بذرهاي صدمه ديده هم بايد كم باشد. براي كم كردن خطر حشرات انباري، اطمينان حاصل كنيد كه خاك و ناحيه ذخيره بذر تميز و عاري از باقيمانده بذر ديگر گياهان هستند. براي آفتابگردان هيچ ماده شيميائي براي انبارداري توصيه نشده است، بنابراين رعايت نكات بهداشتي و هوادهي كافي بذرها ضروري است. از آلوده كردن نقاطي كه قرار است آفتابگردان در آنجا ذخيره شود توسط سموم پايدار خودداري كنيد.

بذرهايي كه به تازگي خشك شده اند را بايد ابتدا براي چند روز پشت ير هم چك كرد، زيرا تعيين درصد روغن بذرهايي كه فورا از خشك كن بيرون مي آيند ميتواند گمراه كننده و اشتباه باشد.